________________________________________
UPDATES EN AANVULLINGEN
NOVEMBER 2003
● Werkgeversaansprakelijkheid.
HR 9 augustus 2002 (De Bont/Oudenallen), J@ 2002-282, RvdW 2002, 130
bevestigt de eerder door de Hoge Raad ingezette lijn dat de werkgever op grond
van art. 7:611 onder omstandigheden aansprakelijk kan zijn voor schade die een
werknemer in het woon-werkverkeer oploopt. Zie nr. 1508-1 Veilige werkplek: ‘In de uitoefening van zijn
werkzaamheden’ en nr. 1509 Andere verplichtingen.
●
Werkgeversaansprakelijkheid. Uit HR 16 mei 2003 (Dusarduyn/Du Puy), J@ 2003-216, RvdW 2003,
94 volgt, dat onder
omstandigheden de aard van de werkzaamheden van de werknemer, diens
werkervaring en diens uit het bezit van het veiligheidsdiploma blijkende kennis
tot de conclusie kan leiden dat de werkgever aan zijn zorgplicht heeft voldaan. Zie nr. 1508-2 Veilige werkplek: Zorgplicht werkgever.
●
Werkgeversaansprakelijkheid. HR 12 september 2003 (Peters/Hofkens), J@ 2003-321, RvdW 2003, 142: het niet naleven van de algemene plicht tot
risico-inventarisatie (thans art. 5 Arbowet) leidt niet automatisch tot
aansprakelijkheid van de werkgever. Of de werkgever in het kader van art. 7:658
een dergelijke plicht heeft, is afhankelijk van de omstandigheden van het
geval. Zie nr. 1508-2 Veilige werkplek: Zorgplicht werkgever.
●
Werkgeversaansprakelijkheid. Art. 7:658 lid 4 laat onverlet, dat een uitgeleende werknemer onder het
huidige recht nog steeds zijn eigen (formele) uitlenende werkgever op grond van
art. 7:658 jo 6:76 kan aanspreken voor zover deze werkgever de zorg voor de
veiligheid van de werknemer geheel of gedeeltelijk aan de inlenende
(materiële) werkgever of aan anderen overlaat. Dit is expliciet bevestigd in HR 4 oktober (Excellent/Suares), J@ 2002-350, NJ 2002, 557. Zie nr. 1508-3 Veilige werkplek: art. 7:658 lid 4.
●
Werkgeversaansprakelijkheid. HR 4 oktober 2002 (Broodmes), J@ 2002-345: werkgever
niet aansprakelijk voor de verwonding van een werkneemster door een mes bij het
beroepshalve broodjes smeren voor de lunch. Zie nr. 1508-2 Veilige werkplek: Zorgplicht werkgever.
JULI/AUGUSTUS 2003
●
Affectieschade en shockschade. Op 6 februari 2003 heeft de Minister van Justitie een wetsvoorstel ingediend
inzake de vergoeding van shockschade. Inmiddels heeft de Vaste Commissie voor
Justitie van de Tweede Kamer het Verslag uitgebracht. Zie hierover nr. 805 Affectieschade. Zie over de hoofdlijnen van het wetsvoorstel
en een uitvoerige analyse van de lagere rechtspraak inzake shockschade voor en
na het Taxibus-arrest C.C. van Dam, Smartengeld voor affectieschade en
shockschade in: M. Jansen, Smartengeld, 15e druk, 2003, p. 6-16.
● Omkeringsregel. HR 18 april 2003 (ACE Insurance/Fino Bewaking), J@ 2003-185, RvdW 2003, 81 bevestigt dat voor toepassing van de
omkeringsregel bij causaliteit geen plaats is indien niet
aannemelijk is dat de gestelde schade het gevolg is van de onrechtmatige daad.
In casu ging het om het causaal verband tussen een tekortschietende uitvoering
van een beveiligingsovereenkomst en inbraken in een loods waarbij eens per uur
gesurveilleerd diende te worden. Zie nr. 810 Bewijslast causaliteit.
●
Aansprakelijkheid voor dieren en samenloop. In HR 25 oktober 2002 (Bunink/Nieuw Amstelland), J@ 2002-394, RvdW 2002, 172 ging het om de vraag of de
aanwezigheid van een overeenkomst tussen de benadeelde en de bezitter van het
dier tot toerekening van een percentage eigen schuld moet leiden. De Hoge Raad
aanvaardde dat dit mogelijk is maar dat het enkele feit van een overeenkomst
tussen de berijder en de bezitter daartoe niet voldoende is. Dat is in de regel
echter wel het geval indien noch aan benadeelde noch aan de bezitter enige
onzorgvuldigheid te verwijten is. Het percentage eigen schuld hangt dan af van
de inhoud van de overeenkomst en van de omstandigheden van het geval. Als het al
tot eigen schuld komt, is het aannemelijk dat dit percentage, gezien de door de
Hoge Raad benadrukte strekking van art. 6:179, in beginsel zeer gering zal
zijn. Zie nr. 1502 Samenloop
en nr. 1305 Risico-aansprakelijkheid (art. 6:179).
JUNI 2003
● De grenzen van
sport en spel. HR 28 maart 2003 (Bottefeart), J@ 2003-153, RvdW 2003,
63 en HR 28 maart 2003 (Schaatsers), J@ 2003-154, RvdW 2003,
64, heeft de Hoge Raad nader aangegeven wanneer sprake is van gedragingen
binnen het kader van sport en spel en wanneer dus een hogere
aansprakelijkheidsdrempel geldt dan buiten dat kader. Zie nr. 1517 Gedragingen in het kader van de sportbeoefening.
● Aansprakelijkheid
voor HR 29 november 2002 (Legionella), J@ 2002-441, RvdW 2002, 192 inzake de
aansprakelijkheid van een whirlpoolhouder op de Westfriese Flora, oordeelde dat
wanneer een algemeen gevaar voor de gezondheid van mensen bekend is of behoort
te zijn daartegen maatregelen dienen te worden genomen. Het is niet vereist dat
bekend is wat de specifieke gevolgen zijn of op welke wijze zij zich
verwezenlijken. Zie nr. 806 Waarschijnlijkheid van wat?
MEI 2003
● Toepassing
gelijkheidsbeginsel. HR 21 maart 2003 (S./Staat), J@ 2003-141, RvdW 2003,
53 overwoog dat het toebrengen van onevenredige schade bij een op zichzelf
rechtmatige overheidshandeling als een inbeslagneming, gevolgd door
vernietiging van de in beslag genomen voorwerpen, jegens de daardoor getroffene
(in dit geval de eigenaar) onrechtmatig is. Zie nr. 814 Zwaarwegende maatschappelijke belangen en
rechtmatige daad.
● Aansprakelijkheid
voor verwijderingskosten. In HR 8 maart 2002 (Staat/KMT), J@ 2002-102, RvdW 2002, 55, vorderde de
Staat vergoeding van bergingskosten van de reder van een schip dat op zee
containers had verloren. De Staat beriep zich daartoe onder meer op HR 7 mei
1982, NJ 1983, 478, nt. CJHB (Trechsel/Laméris) en HR 14 oktober 1994, NJ 1995,
720, nt. MS (Staat/De Meijer). De Hoge Raad overwoog echter dat de in genoemde
arresten aangenomen zorgvuldigheidsnorm slechts geldt voor de eigenaar van het
voorwerp en niet voor degene die, zoals hier, als reder/vervoerder de zaak
onder zich had toen deze overboord sloeg. Zie nr. 838 Hoge Raad: toepassing rechtsinbreuk in andere
gevallen.
APRIL 2003
● Tuchtrechtelijke
normen. De Hoge Raad heeft
bijzondere eisen gesteld aan de motiveringsplicht van de civiele rechter indien
deze tot een afwijkend oordeel komt dan de tuchtrechter naar aanleiding van een
klacht met betrekking tot datzelfde handelen. Zie HR 12 juli 2002 (A./E.), J@ 2002-269, RvdW 2002, 122 en nr. 831 Buitenwettelijke normen.
● Aansprakelijkheid
voor niet ondergeschikten: beperkte reikwijdte. Volgens de Hoge Raad dient art. 6:171
restrictief te worden uitgelegd. Aansprakelijkheid voor
onrechtmatig handelen van een niet ondergeschikte opdrachtnemer bestaat alleen
indien het gaat om werkzaamheden die een opdrachtgever ter uitoefening van zijn
bedrijf door die opdrachtnemer doet verrichten. Aansprakelijkheid kan niet
worden aangenomen indien de benadeelde de dader en het bedrijf van diens
opdrachtgever niet als een zekere eenheid kan beschouwen. Zie HR 21
december 2001 (Delfland/Stoeterij De Kraal), J@ 2001-377, NJ 2002, 75 en nr. 1402 Samenwerkingsverbanden.
● Aansprakelijkheid
voor niet ondergeschikten: geen toepassing op curator. Uit HR 10 januari 2003 (Van Bentum/Bos), J@ 2003-13, RvdW 2003, 11 volgt dat de curator in een faillissement niet
kan worden beschouwd als een niet-ondergeschikte ex art. 6:171 van het
advocatenkantoor waar hij werkzaam is en evenmin als een ondergeschikte ex art.
6:170. Dit betekent dat het advocatenkantoor niet mede-aansprakelijk is op
grond van deze bepalingen: slechts de curator persoonlijk en de boedel zijn
aansprakelijk voor de door de curator in zijn hoedanigheid onrechtmatig
veroorzaakte schade. Zie nr. 1402 Samenwerkingsverbanden.
MAART 2003
● Omkeringsregel. In HR 29 november 2002 (TFS/NS), J@
2002-436, RvdW 2002, 190 en HR 29 november 2002
(Kastelijn/Achtkarspelen), J@ 2002-442, RvdW 2002, 191 heeft
de Hoge Raad uiteengezet dat voor de toepassing van de omkeringsregel is
vereist, dat is komen vast te staan dat sprake is geweest van een gedraging in
strijd met een norm die ertoe strekt een specifiek
gevaar ter zake van het ontstaan van schade bij een ander te voorkomen en dat
degene die zich op de schending van deze norm beroept, ook bij betwisting
aannemelijk heeft gemaakt dat in het concrete geval het (specifieke) gevaar
waartegen de norm bescherming beoogt te bieden, zich heeft verwezenlijkt. Zie nr. 810 Bewijslast causaliteit.
1 JULI 2002
● Shockschade en relativiteit. In HR 22 februari 2002 (Taxibus), J@ 2002-77, NJ 2002,
240, nt. JBMV, VR 2002, 91, heeft de Hoge Raad voor het eerst aangegeven in hoeverre iemand
die ten gevolge van het lichamelijk letsel of het overlijden van een ander zelf
psychisch letsel (een ‘shock’) oploopt, recht heeft op schadevergoeding. Zie uitgebreider nr. 706
Relatieve aansprakelijkheid: psychische schade en vermogensschade.
18 MAART 2002
● Werkgeversaansprakelijkheid. De Hoge Raad heeft sinds het verschijnen van het handboek
Aansprakelijkheidsrecht diverse belangrijke arresten gewezen over de reikwijdte
en uitleg van art. 7:658. Om die reden zal het te omvangrijk geworden nr. 1508 Veilige werkplek de komende tijd
stapsgewijs worden vervangen door vier nieuwe nummers. Deze keer: nr. 1508-4
Veilige werkplek: overige onderwerpen.
11 FEBRUARI 2002
● Werkgeversaansprakelijkheid. De Hoge Raad heeft sinds het verschijnen van het handboek
Aansprakelijkheidsrecht diverse belangrijke arresten gewezen over de reikwijdte
en uitleg van art. 7:658. Om die reden zal het te omvangrijk geworden nr. 1508 Veilige werkplek de komende tijd
stapsgewijs worden vervangen door vier nieuwe nummers. Deze keer: nr. 1508-3
Veilige werkplek: artikel 7:658 lid 4.
21 JANUARI 2002
● Werkgeversaansprakelijkheid. De Hoge Raad heeft sinds het verschijnen van het handboek
Aansprakelijkheidsrecht diverse belangrijke arresten gewezen over de reikwijdte
en uitleg van art. 7:658. Om die reden zal het te omvangrijk geworden nr. 1508 Veilige werkplek de komende tijd
stapsgewijs worden vervangen door vier nieuwe nummers. Deze keer: nr. 1508-2
Veilige werkplek: zorgplicht werkgever.
7 JANUARI 2002
● Werkgeversaansprakelijkheid. De Hoge Raad heeft sinds het verschijnen van het handboek Aansprakelijkheidsrecht
diverse belangrijke arresten gewezen over de reikwijdte en uitleg van art.
7:658. Om die reden zal het te omvangrijk geworden nr. 1508 Veilige werkplek de komende tijd
stapsgewijs worden vervangen door vier nieuwe nummers. Deze keer: nr. 1508-1
Veilige werkplek: ‘In de uitoefening van zijn werkzaamheden’.
UPDATES EN AANVULLINGEN T/M 2001